Küçük Farklılıkların Narsizmi

Kalabalık bir topluluk önünde bir şey anlatırken ya da paylaşımda bulunurken her bir bireyin tek bir hatanızda sizi içlerinden yargılayacaklarını düşünürsünüz, çok kaygılı ya da her şeyi kontrol etmek isteyen azılı bir mükemmelliyetçi iseniz. Bu mümkün değildir. Kendinize güven konusunda sıkıntılarınız varsa arka sıralarda gülen iki veya daha fazla katılımcının sizin anlattığınız şey, kişiliğinizle ilgili hoşunuza gitmeyecek bir yorumda bulunduklarını varsayarsınız en azından olasılık dahilindedir. Tabi tüm bunlar elektron-nöron düzeyinde saniyeler içinde gerçekleşir ve sadece içsel bir yorum olarak kalır.

Aslında sadece bir yorum demek çok kolaycılık olur. Çünkü şeylere ilişkin bütün bilgimiz duyularımızın bozmadığını varsaydığımız işlenmemiş verilerin çocukluk dönemindeki tecrübelerimiz ve sonraki dönemdeki çevremiz, eğitimimiz aracılığıyla değerlendirilip üst çekmeceye kaldırılmasıdır. Ancak sahiden de işler böyle mi yürür? Hayır. GPS’i kapatıp yolu kısaltacağını düşünen, trafik yerine ara sokaklardan giden bir şüpheci, her ne kadar yolun uzunluğu ölçüsünde yanılmamış ya da önemsiz düzeyde daha fazla katetmiş olsa da yaptığı dönüşler ve belli hızlarda yaşam alanlarına ulaşılmak için inşa edilen sokaklardan dolayı rastgele düzlemselliği etkili olarak kullanamaz, gideceği yere geç kalır; hipotezi gövdesinde gülümseyen inekler olan süt kamyonları, aralarına başka birileri girince nikahın gerçekleşmeyeceğine dair önsezi geliştiren düğün konvoyları, akrabalarına kaldırım ihalesini ilana çıkarmadan veren yerel yöneticiler, yolları yayalara vermek isteyen işbilmez ama devrimci ve çıkarcı akrabalar tarafından paramparça edilir.

Belli bir hız sınırının altında yol almanın kısıtlandığı 3–4 şeritli otobanlar her ne kadar yerleşim yerlerinin etrafından dolaşsalar da dönüşler yumuşak, süreksiz ve otoban kenarında ebegümeci toplayan yurdumun cefak.. gibi muhabirlerin son sözlerine muhattap olmak istemeyenlerin kullandığı yollar olduğundan tercih edilir. Kişilere ait duyum oldukları için değil. Bunun için ion motoru kullanan Dawn‘ın itiş gücünün Jüpiter’in yörüngesindeyken farklı Deep Space 1’ın 9969 Braille asteroidini pas geçerken farklı olmasını bir benzerlik kurarak ayrıntılı olarak gösterebilirdim. Ancak hayatın içindeki daha etkili oluyor.

Belli bir hız sınırının altında yol almanın kısıtlandığı 3–4 şeritli otobanlar her ne kadar yerleşim yerlerinin etrafından dolaşsalar da dönüşler yumuşak, süreksiz ve otoban kenarında ebegümeci toplayan yurdumun cefak.. gibi muhabirlerin son sözlerine muhattap olmak istemeyenlerin kullandığı yollar olduğundan tercih edilir. Kişilere ait duyum oldukları için değil. Bunun için ion motoru kullanan Dawn‘ın itiş gücünün Jüpiter’in yörüngesindeyken farklı Deep Space 1’ın 9969 Braille asteroidini pas geçerken farklı olmasını bir benzerlik kurarak ayrıntılı olarak gösterebilirdim. Ancak hayatın içindeki daha etkili oluyor.

***

Kabaca 6 milyar yıl kadar önce supernova patlamalarının ardından serbestçe yol alırken yeterince büyük bir yıldızın çekimine giren karbon ve hidrojen atomlarının 1 buçuk milyar yıllık hovardalıktan sonra yaklaşık 400 milyon yıl asteorid saldırılarına açık bir gezegendeki küçük su birikinti(ler)sinde, ilksel abiognezin -muhtemelen rna- önderliğinde, bir tetrapodun bedeninde 2.5 x 10²⁷ atom başına 6 elektronun mümkün kıldığı, Ernest Crawley’nin bireysel tecritin tabusu dediği Freud’un saldırganlığa yatkınlığın kişiye bağlı/görece ve uygun tatmini olarak açıkladığı bilince sahip, kimyasal karmaşıklığa erişmiş ‘bireyin’ sorunudur, bugün sorun olarak tanımladığımız her şeyin temelindeki. Yani insanın üstünlük, eşitlik, eksiklik denkleminde diğer insanlara göre konumunu işaretleyip farklılıklarını saldırganlık içgüdüsüyle toplumun diğer üyelerine üstünlük olarak kabul ettirme çabası. Siyahlara karşı ırkçılık, diabet ya da başka hastalıkları bulunmayan kilolu insanların zayıflamaya teşvik edilmesi, dialektlerin statü farkı olarak algılanması (Abd’deki kuzeyli-güneyli ayrımı), Roma’lı aristokratların hıristiyanlığı devlet dini olarak kabul etmeye zorlanmaları.

1.) “Evrimsel açıdan kararlı strateji” Şahin-güvercin dominasyon tercihi. Oyun teorilerine Maynard Smith’in evrimsel psikoloji alanındaki katkısı. Kilolu birinin asosyal olana pasif tarafından üstünlük kurma çabası. Saldırganlığın tatmini mutlaka bir şekilde yerine getirilmelidir; bu da en ufak + değerin -ki kapitalle ilgili olan değil- herhangi bir değişime ihtiyaç duymadan olduğu gibi kalması demek. Sözü edilen örnekte ve neredeyse tüm bullying içeren diğerlerinde de durum böyledir.

2.) Suçluluk duygusunun toplum tarafından dışlanma korkusu olduğu varsayımını -ki oldukça güçlü- doğru kabul edersek, zulmedenle zulme uğrayan arasındaki ayrımı kastedilen hakka süreklilik, düzey, toplam süre bakımından kesin bir kanaate varacak kadar görece değişkenlere bağlamak sizi iyi birer çağdaşlık savunucusu yapmazdı, zaten sizi dinleyen kimse de olmazdı. Belki de bu fikre karşı çıkan ilk kişi daha en başında ya da daha analitik bir zekaya sahip bir başkası daha sonraki aşamalarda comformistler tarafından bastırıldı ve gen havuzundan sonsuza kadar çıkarıldı. Türün bozukluğu -ki çok uzun bir konu, daha sonra incelenecek- tek bir bireye atfedilemeyecek kadar büyük ve uzun süredir, 1200 cc’lik hacme sahip olmak beklentiyi yükseltse de. Dolayısıyla son 12 bin yıldır yazılım buglarından kurtuldukça daha çok serpildi, serpildikçe daha çok update edildi.

3.) Bu kanıksanmışlık aslında bir memeli olarak henüz ilkel kıvamda ya da varsaydığımız kadar küçük ilişki gruplarının, davranışlar üzerinde baskınlığa erişmeye henüz başladığı dönemlerde seçilim mekaniğinde trapez bir vidaya dönüştü; yerine oturduğuna göre uyumlu> uyumlu olduğuna göre doğru> doğru olduğuna göre somunu açacak anahtar gereksiz.

6.) Bu argümana karşı çıkanların en basit hipotezi farklılığa konu olan üstünlük/eksiklik değerinin tüm bilince sahip diğer canlılarca aynı şekilde duyumsal olarak algılanacağı ve mantıksal karşı çıkarım sunanları herkesin gördüğünü tanımladıkları yani bir q/a beklentisi oluşturdukları için toplumsal huzursuzluğa yol açtıkları (insan 2400 senede Pentelikon mermerlerinin arasında eternal inflation tartışan türün üyelerinin bir warp drive değil ama en azından rtg hızına düşünsel olarak erişebilmelerini bekliyor bir yandan da) ve deneyim/birikim/nöron işlem kapasitesi farketmeksizin değişken dışı tüm sapiens-sapiensler için geçerli ortak bir ilişki haritası ortaya konamayacağını söyleyenleri yine sapkınlıkla suçluyorlar. Straw man her defasında bilginin, ilerlemenin ve yeniliklerin karşısında inkarcı bir yadsımacı, türün defolarındaki deliklerden giren solucan gibi kan emici, yapışkan ve antioksit et yığınlarının meşalelerinden en son yaktıkları bir çaput oldu ve olacak. Ama nasıl ki bir kuyruklu yıldızın ilksel çorbanın çeşnilerini taşıdığına dair uzun literatür ve deneysel çıkarımlara karşın inkarı seçip 67P/Churyumov–Gerasimenko‘dan sonra yumuşak geçişle bu yıldızın bilinçli bir güç tarafından velocitylerinin venüs büyüklüğünde bir supercomputera girilerek belirlenmiş olabileceğini öne sürdüler, aynı şekilde önce nihilistleri suçlayıp sonra yanıldıklarını kabul ederken dokundurup gittikçe daralan köşelerine çekilecekler.